Dno - podstawa wyplatanego przedmiotu

Gotowanie (warzenie) wikliny -  sztuczny sposób przygotowania wikliny przed korowaniem.

Kij wiklinowy - wiklina o grubości od 8 do 40mm i o długości co najmniej 140cm otrzymana przez ścięcie pędu oraz usunięcie kory i odgałęzień

Kleszcze (szczypce) - narzędzie do ręcznego korowania wikliny

Konstrukcja krzyżakowa (krzyżak) - kilka do kilkunastu prętów (żeber) połączonych i skrzyżowanych ze sobą. Po związaniu i rozprowadzeniu promienistych odcinków prętów stanowią osnowę w dnach owalnych i okrągłych

Konstrukcja żebrowa - żebra (pręty), wokół których wyplata się czworokątne dno

Korona - górna część pręta, zaczynająca się od zgrupowania odgałęzień lub rozwidlenia

Korowanie - usuwanie kory z prętów wiklinowych

Korowarka - urządzenie do korowania prętów mechanicznie

Łuki i obręcz - pręty, z których buduje się szkielet przedmiotu wykonanego jedynie z obręczy

Moczarki - zbiorniki napełnione wodą służce do przechowywania kijów w pozycji pionowej. Sposób do przygotowania wikliny przed korowaniem.

Namaczanie - zanurzanie materiału  do wyplotu  na określony czas w celu zmiękczenia ich przed użyciem

Sekator do wikliny
Nożyce do wikliny

Nożyce koszykarskie (sekator) - służą do obcinania zbędnych końcówek podczas wyplatania przedmiotu.

Wiklina -narzędzia koszykarskie
Narzędzie do prostowania wikliny i ubijak do splotów.

Ubijak, żelazo do wyginania - narzędzie służy do ubijania splotów wikliny oraz prostowaniu kijów i prętów wiklinowych. Szczególnie przydatne przy produkcji mebli typu fotele, stoły.

Nóż wikliniarski w kształcie sierpa - wykorzystuje się do skracania prętów wiklinowych

Taśmiarki i łuparki - maszyny służące do rozłupywania i obróbce wikliny na taśmę.

Narzędzia wikliniarskie
Szpikulec szydło wikliniarskie

Szydła - szpikulce, przebijaki - proste lub zakrzywione o różnych grubościach. Narzędzia te służą do rozsuwania witek by można było wpleść kolejne.

 

Wiklina - niezbędne narzędzia do produkcji wyrobów
Stół do produkcji wyrobów wiklinowych

Stół ułatwia produkcję koszy ze względu na specyficzną konstrukcję.

Wiklina - taśma wiklinowa

 

Taśma wiklinowa
Wiklina łupana tzw. taśma wiklinowa

 

 

 

 

 

 

 

 

Taśma wiklinowa - produkt otrzymywany z pełnej wikliny. Pręt wiklinowy o długości 180 cm - 220 cm jest łupany wzdłuż na trzy części maszynowo. Po przepuszczeniu przez taśmiarkę zostaje cienki lico które po namoczeniu jest używane do wyrobu mebli wiklinowych.

Obręb - zakończenie górnych brzegów wyrabianych przedmiotów

Odgałęzienia - boczne pędy wikliny

Odziomek - grubszy koniec witki wiklinowej

Osnowa - części składowe szkieletu wyplatanego przedmiotu

Pas wzmacniający wypleciony jednorzędowo- używany do wyplotu przedmiotów w celach dekoracyjnych

Pas wzmacniający - wykonany trzyprętowym splotem wężykowatym u podstawy przedmiotu, pomiędzy dnem, a ścianą. Można go zastosować tuż pod obrębem. Pełni funkcję wzmacniającą, można go stosować w celach dekoracyjnych

Pędzarnie (rodzaj moczarkowania) - kryte baseny do przechowywania wikliny. W basenach moczy się  materiał  przed korowaniem.

Pręty wiklinowe - wiklina o długości ponad 50 cm, otrzymana tylko przez ścięcie pędu.

Rozłupnik (rożek) do prętów wiklinowych - przyrząd do rozcinania prętu wiklinowego na kilka części na całej jego długości

Słupki - grube odcinki pręta mocowane w czterech narożnikach boków koszy, stanowią narożniki ścian koszyków

Wiązka wikliny - pęk prętów lub kijów zrównanych grubszymi końcami do jednego poziomu i związany

Wierzba - każda roślina należąca do botanicznego  rodzaju "wierzba"

Wierzby koszykarskie - odmiany wierzb, które produkują szczególnie cenną witkę i w tym celu są z reguły uprawiane na plantacjach

Wierzchołek - górna część pręta, stanowiąca 1/5 część jego długości

Wiklina - materiał plecionkarski w kształcie prętów lub kijów uzyskany z wierzby, a więc odcięty od macierzystego organizmu rośliny

Wiklina prosta - kije lub pręty, których środkowa część i wierzchołek są praktycznie proste  i wygięcie nie przekracza 3 cm na długości 1 m i na całej długości nie mają złamań

Wiklina szablasta - pręty i kije, które na całej długości nie mają załamań

Wiklina krzywa - kije lub pręty, które na całej swojej długości wykazują jedno- lub wielostronne załamania

Wiklina biała - wiklina korowana o naturalnej barwie drewna uzyskiwana metodą moczarkowania lub w pędzarniach

Wiklina czerwona - wiklina korowana o ceglastoczerwonej barwie drewna z różnymi odcieniami, która jest wynikiem parzenia lub gotowania wikliny przed korowaniem

Podstawowe odmiany wierzb (wiklin), na których opiera się przemysł koszykarski.

- Wierzba amerykanka – jest dominującą w uprawach plantacyjnych w Polsce. Nie znosi gleb suchych i zbyt wilgotnych, ładnie rośnie na glebach dobrych i średnio dobrych. Utrzymuje ona swoje bardzo dobre właściwości mimo wegetatywnego sposobu rozmnażania, co jest rzadkością w uprawie roślin. Łączy w sobie wiele korzystnych cech zarówno w uprawie jak i w produkcji koszykarskiej. Odmiana ta charakteryzuje się ogromnymi właściwościami technicznymi, jest odporna na złamania i zginania, łatwo daje się korować, dlatego jest bardzo ceniona przez koszykarzy wyplatających wiklinowe przedmioty. Ta odmiana wikliny jest mało odporna na choroby, szkodniki, przymrozki i chłody. Pomimo to, ma tyle cech dodatnich, że jest bardzo popularna i ceniona w przemyśle wikliniarsko-koszykarskim.

- Wierzba wiciowa – konopianka – ma bardzo liczne odmiany (około 300). Posiada liście podobne do konopii, stąd pochodzi polska nazwa tej wikliny. Występuje jako krzew, rzadziej jako drzewo. Krzewy osiągają wysokość do 5m, a drzewka do 10m. Po wyschnięciu nie traci swojego koloru, dlatego pręty nie są korowane szczególnie poniżej 180cm długości i wyplata się tzw. wyroby zielone, które charakteryzują się dużą wytrzymałością ze względu na korę. Pręty dłuższe, powyżej 180cm poddaje się przeróbce na taśmę wiklinową. Wiklina ta najlepiej udaje się na wilgotnych i mokrych napływowych lub gliniastych glebach oraz na przyrzecznych łąkach. Konopianka jest odporna na przymrozki.

- Wierzba purpurowa – krzew o wysokości 3-4m, posiada liczne odmiany. Rośnie nad rzekami i potokami na żyźniejszych glebach piaszczystych. Jest mniej wymagająca od konopianki, a przy tym wytrzymała na mrozy i upały. Ma bardzo elastyczne i mocne pędy. Wadą tej wikliny jest zła korowalność i słabe plony, dlatego też nie uprawia się jej, natomiast wykorzystuje się ją do krzyżówek międzygatunkowych.

- Wierzba migdałowa – kiedyś była uznawana za najlepszą odmianę wierzb koszykarskich. Ma wiele odmian. W stanie dzikim występuje nad rzekami, rowami, potokami i rośnie jako krzew lub drzewko osiągające wysokość do 10m. Wiklina migdałowa daje się łatwo korować, ma twarde i elastyczne drewno odporne na złamania. Cienkie pręty nadają się do wykonywania skomplikowanych splotów koszykarskich. Po okorowaniu kolor drewna jest błyszcząco biały. Wadą tej odmiany jest skłonność do wypuszczania bocznych gałązek, wrażliwość na przymrozki i gradobicie, a przede wszystkim gruby pień.

1

Przedmioty wyplatane z wikliny towarzyszyły człowiekowi w codziennym życiu przez kilka tysięcy lat....

Obecnie powraca się do wyplatania przedmiotów ze względu na użyty do ich wykonania naturalny surowiec, jakim jest wiklina, także ze względu na bogactwo zastosowanych technik i solidność konstrukcji. Dodatkowo wyroby wiklinowe cieszą ich naturalnym pięknem.

Plecionkarstwo było znane i praktykowane już kilka tysięcy lat przed naszą erą, poprzedziło nawet wypalanie naczyń z gliny. W kulturze egipskiej i celtyckiej wyplatano pojemniki o splocie tak gęstym, że mogły służyć do noszenia wody. Wyplatano także dachy, ściany domów, ogrodzenia, a nawet części garderoby.

Plecionkarstwo rozwinęło się na skutek poszukiwań przez człowieka sposobów zaspokojenia codziennych potrzeb. Ludzie wyplatali potrzebne przedmioty w domach na swoje potrzeby we własnym zakresie W Średniowieczu w zimowym okresie chłopi, pasterze, rybacy i robotnicy wyplatali różnego rodzaju kosze. Ludzie, których bieda zmuszała do wędrowania w celu poszukiwania zarobku, utrzymywali się z wyplotu koszy, a surowiec znajdowali w przydrożnych zaroślach. Z czasem ludzie prowadzący koczowniczy tryb życia zaczęli się osiedlać i stawali się osiadłymi rzemieślnikami. Często zasiedlali tereny zasobne w wiklinę, gdzie zajmowali się hodowlą oraz przetwórstwem wikliny.

W XIXw. zaczęły powstawać warsztaty i manufaktury plecionkarskie. Żaden produkt nie mógł się obejść bez wyplatanego opakowania np. kosze na ryby, koszyczki na butelki z winem, kosze na kwiaty i inne.

W XXw. opakowania te zostały zastąpione opakowaniami z płyt wiórowych, kartonu i plastiku.. W produkcji przedmiotów codziennego użytku coraz częściej używano nowoczesnych materiałów. Wiklina,  rarttan czy słoma stawały się coraz mniej popularne i nie doczekały się należytego uznania.

W dzisiejszych czasach wyroby wiklinowe są coraz bardziej doceniane ze względu na praktyczne zastosowanie, ekologiczność i estetyczny wygląd, a przedmioty wyplatane z wikliny coraz częściej goszczą w naszych domach. Wyplatane przedmioty nadal okazują się niezastąpione i ciągle używa się ich w handlu i przemyśle. Zarówno w małych sklepach, jak i w marketach eksponuje się pieczywo w wiklinowych koszykach. Wiklinowe kosze służą także do przechowywania pościeli, nawet przedmiotów wrażliwych na wstrząsy. Coraz częściej do dekoracji mieszkań, wystaw i sklepów używa się przedmiotów wyplatanych z wikliny. Wiklina znalazła także swoje miejsce w ogrodzie, jest wspaniałym materiałem dekoracyjnym. Warto także wspomnieć, że metodą plecionkarstwa wyrabia się kosze do  balonów, a nawet trumny wiklinowe.

 

Wóz wiklinowy
Wiklina ogrodowa